لوله - تيوب

لوله (Pipe)

 

 

        جهت انتقال سيالات در سيستم پايپينگ از لوله استفاده مي­شود. و يكي از مهم­ترين تجهيزات مورد استفاده در اين صنعت مي­باشد.

در هنگام انتخاب لوله عوامل متعددی را بايد در نظر گرفت. برخی موارد بشرح ذيل مي­باشد :

1- الزامات، قوانين و استانداردهاي ملي و منطقه­اي

2- نوع سيال عامل

3- دما و فشار سيال عامل

4- نوع محيط محل نصب

5- هزينه خريد و اجراء

 

لوله­ها در اندازه­هاي مختلف از قطر 2/1 اينچ تا80 اينچ عرضه مي­گردند. قطرهاي 8/1تا 2/1 معمولاً براي سرويس خطوط ابزار دقيق مورد استفاده قرار مي­گيرند. قطرهاي 4/3 تا 2 اينچ نيز جهت استفاده در مبدل­ها كاربرد دارند. اندازه 2/1 اينچ جزء اندازه­هايي است كه بسيار مورد استفاده قرار مي­گيرد.

معمولاً لوله­ها در طول­هاي6 يا 12 متري توليد مي­شوند. وزن لوله و قطعات نيز بر حسب قطر لوله و يا مشخصات اتصالات در جداولي ارائه مي­گردد.

اندازه لوله­ها بر حسب NPS(Nominal Pipe Size) يا اندازه نامي بيان مي­گردد .

 

استانداردASME كه عموميت بيشتري دارد، لوله كشي در كاربردهاي گوناگون را تقسيم بندي و توضيح داده است:

 

B31.1: Piping Power

B31.2: Piping Fuel Gas

B31.3: Piping Chemical Plant and Petroleum Refinery

B31.5: Piping Refrigeration

B31.9: Piping Building Service

 

انواع لوله­هاي مورد استفاده در پايپينگ

الف- لوله‌هاي فولادي:

 

         برای انتخاب نوع لوله برای سيستم­های مختلف مي‌توان از جدول استفاده کرد ولی PIPNG HANDBOOK برای دماهای بالاتر از C°F200 و فشارهای بيش از psig150 لوله‌های بدون­درز را پيشنهاد داده است. لوله‌های فولادی در دو نوع درزدار و بدون­درز ساخته مي‌شوند و در دو نوع سياه فولادی وگالوانيزه(داخل، بيرون و يا هردو رو گالوانيزه شده) عرضه مي‌شوند.

 

1- لوله‌هاي فولادي در استاندارد DIN

        لوله‌های فولادی DIN2440  وDIN2441  درزدار و بدون درز و با سطوح خارجی سياه گالوانيزه و يا از فولاد ST33-2  و طبق استاندارد DIN17100 ساخته مي‌شوند فشار نامي 25 بار و فشار آزمايش در کارخانه با آب 50 بار است . اين نوع لوله‌ها از نوع دو سر ساده و دو سر دنده با بوشن و مناسب برای اتصال دنده‌ای است .

 

 

 

 

2- لوله‌های فولادی در استاندارد ANSI

 

        ضخامت ديواره لوله با Schedule بيان مي‌شود و محدوده آن از 5 Schedule که سبک­ترين است تا 160 Schedule تغيير مي‌کند. ضخامت جداره لوله با اندازه لوله تغيير مي‌کند، رده بالا­تر بيان­گر ضخيم­تر بودن جداره لوله برای يک قطر معين مي‌باشد. اين نوع لوله‌ها بستگی به نوع آنها مي‌توانند بصورت دوسر دنده، فلنجی و يا دو سر ساده برای جوش عرضه شوند.

دو نوع سيستم برای توصيف ضخامت جداره لوله‌ها عموميت يافته است

الف -  سسيتم اول که سالهای متمادی در عرصه تجارت کاربرد دارد:

STD=Standard

XS=Extra strong (extra heavy)

XXS=Double extra strong (Double extra heavy)

ب-  سيستم دوم بر اساس رده لوله‌ها موسوم شده است و هر رده برای يک اندازه معين ،دارای ضخامت­های جداره گوناگونی است.

برخی از رده‌های معروف بشرح ذيل است:

Sch 40= Schedule 40

Sch 80 =Schedule 80

Sch 160= Schedule 160

 

3- لوله‌های فولادی در استاندارد BS

 

برای کاربردهای مورد نظر اين قسمت لوله‌های فولادی در استاندارد و عرضه مي‌شوند.

1- لوله‌های فقط از نوع بدون­درز مناسب برای اتصال دنده‌ای و يا اتصال جوشی تا قطر نامي‌150mmبصورت دو سر ساده، يا بصورت دو سر دنده با بوشن و در سه وزن سبک، متوسط و سنگين عرضه مي‌شوند.

اين لوله‌ها تا دمای و فشار کار مجاز 21bar کاربرد دارند به شرطی که ضخامت جداره آنها از آنچه که در جدول وزن متوسط داده شده کمتر نباشد و نوع اتصال لوله جوشی باشد.

در صورتی که اتصال از نوع دنده‌اي باشد تا دمای کار حداکثر، فشار کار مجاز آن تا 9bar کاهش مي‌يابد. فشار آزمايش اين لوله‌ها در کارخانه 50bar مي‌باشد اين لوله‌ها قابل خم­کردن هستند.

2- لوله‌های ­فولادی از نوع درز­دار و بدون­­درز و از نظر ترکيب شيميايي و نوع ساخت در پنج گروه عرضه مي‌شوند.

 فولاد کربن دار مخصوص مصارف عمومي‌تحت فشار

 فولاد کربن دار و کربن منگنز مخصوص مصارف تحت فشار با دمای بالا

 فولاد کربن دار و با آلياژهای ديگر مخصوص مصارف تحت فشار با دمای پايين (صنايع تبريد)

 فولاد کربن دار و با آلياژهای ديگر مخصوص مصارف تحت فشار با دمای دمای بالا

 لوله‌های فولادی از نوع ضد زنگ(STAINLESS STEEL)

 

4- لوله‌های فولادی در استاندارد ISO

 

        برای کاربردهای مورد نظر اين قسمت در استاندارد ISO لوله‌های فولادی طبق ضوابط مندرج در استانداردهای 65ISO  و 4200ISO  عرضه مي‌شوند لوله‌های 65ISO  مناسب برای اتصال دنده‌اي و يا اتصال جوشی تا قطر 150­mmبصورت دوسردنده با بوشن در چهار­سری عرضه مي‌شوند:

-   لوله‌های فولادی سنگين درزدار و بدون­درز

-   لوله‌های فولادی وزن متوسط، درزدار و بدون­درز: 

کاربرد لوله‌های گالوانيزه در اين سيستم­ها مجاز نيست که مهم­­ترين علت آن ازبين رفتن پوشش گالوانيزه(روی) در سختی‌های کمتر از 50ppm است.

 

ب- لوله‌هاي مسي

 

لوله‌هاي مسي، که در تأسيسات گرمايي و سرمايي مورد استفاده قرار مي‌گيرد، بايد مطابق يکي از استانداردهاي زير باشد:

DIN 1786

BS 2871 PART 1

ANSI/ASTM B88

ISO 274

پ- لوله‌هاي پليمري 

لوله‌هاي پليمري بايد در تاسيسات گرمايي با آب گرم کننده با دماي حداکثر 90 درجه سانتي‌گراد وتا قطر 32 ميليمتر با ضخامت 3 ميليمتر مورد استفاده قرار گيرند.

 انواع لوله‌هاي پليمري

لوله پلاستيکي که در تأسيسات گرمايي با آب گرم کننده، با دماي حداکثر ٩٠ درجه سانتيگراد

بر اساس دسته بندي ذيل تقسيم مي شوند.

 - لوله‌هاي PVC

 - لوله‌هاي PE

 - لوله‌هاي  PB

- لوله‌هاي  PP

 - لوله‌هاي PEX

  مباني طراحي:

سرعت: ماکزيمم سرعت آب در سيستم­هاي لوله­کشي آب گرم کننده (ديگ)، آب سرد کننده (چيلر)، آب خنک کننده (برج خنک کن) در مناطق متصرفه 8 فوت بر ثانيه گفته شده است و در مناطق غير متصرفه 10 فوت بر ثانيه هم مي‌تواند برسد ولي سرعت مناسب را 2 تا 6 فوت بر ثانيه مي‌گيرند.

براي قطرهاي 50 ميليمتر و کمتر بايد سرعت ft/s4 در نظر گرفته شود و براي قطرهاي بيش از 50 ميليمتر با افت فشار 4% اقدام به اندازه­گيري کرد.بيشترين سرعت مطمئنه در لوله‌هاي ترموپلاستيک ft/s5/1، در اين­حالت فشار کلي حاصله بواسطه ضربه قوچ نبايستي بيشتر از 150% فشار کاري سيستم شود.

لوله­هاي سياه فولادي (Carbon Steel):

اين لوله­ها در سيستم لوله­كشي صنعتي حداكثر تا دماي­C °400­مورد استفاده قرار مي­گيرد. موارد كاربرد و تنوع جنس اين لوله­ها عبارت است از:

الف )A106-C : براي سيستم­هاي با دماي متوسط و فشار متوسط يا بالا مانند خط دهش پمپ­هاي آب تغذيه

ب) A106-B : براي سيستم­هاي با دماي متوسط و فشار متوسط يا بالا

پ) A672: براي سيستم­هاي با دماي متوسط و فشار متوسط يا بالا و قطر نامي 650 و بالاتر

ت) A53-B: براي سيستم­هاي با دماي پايين و فشار پايين

ث)A134 : براي سيستم­هاي با دماي پايين و سايز بالا ،مانند خطوط اصلي آب خنك كن

ج)API 5L : براي لوله­كشي خطوط سوخت مايع و گاز طبيعي

 

لوله­هاي فولاد آلياژي (Alloy steel):

 

اين لوله­ها در سيستم لوله­كشي صنعتي براي سيستم­هاي با دماي بيش از C °400 مورد استفاده قرار مي­گيرد.

موارد كاربرد و تنوع جنس اين لوله ها عبارت است از:

الف) A335-P11 : براي محدوده دمايي C °400 تا C °470

ب) A335-P22: براي محدوده دمايي C °480 تا C °550 (هدرهاي اصلي بخار)

پ) A335-P91 : براي محدوده دمايي بالاتر از C °500

ت) A335-P92: براي محدوده دمايي بالاتر از C °560

 

لوله­هاي فولاد ضد زنگ (Stainless steel):

 

اين لوله­ها در سيستم لوله­كشي صنعتي براي سيستم­هاي حاوي مواد خورنده مورد استفاده قرار مي­گيرد. موارد كاربرد و تنوع جنس اين لوله­ها عبارتند از:

الف) A312-TP304 : براي خطوط آب سختي­گيري شده و هواي فشرده ابزار­دقيق و سرويس

ب) A312-TP316: براي خطوط نمونه­گيري

پ) A312-TP317: براي خطوط حاوي آب دريا با قطر نامي 150 و كوچكتر

استاندارد ابعاد و ضخامت لوله:

ANSI B36.10: جهت لوله­هاي جوشي يا بدون درز فولادي (Wrought steel)

ANSI B36.19: جهت لوله­هاي فولادي ضد زنگ (Stainless steel)

 

روش­های اتصال لوله­ها :

 عمده روش­هاي که برای اتصال لوله­ها بکار می­رود را مي­توان در سه دسته اصلی تقسيم­بندی کرد, دو روش بصورت جوشی و  روش ديگر بصورت پيچی است .اين سه روش عبارتند از :

 

   BUTT WELDED

   SOCKET WELDED

   SCREWED

 

اتصالBUTT WELD  :

 

         در اين روش که به روش « جوشي » نيز موسوم است, دو لوله در راستای هم قرار داده می­شوند و در فاصله مناسبی از يکديگر خال جوش خورده و سپس توسط جوشی پيوسته به هم متصل می­شوند .البته قبل از انجام اتصال دو انتهای لوله پخ زده می­شود که به آماده­سازی لبه(Edge Preparation) موسوم است.

  

 در زير مشخصات پخ ايجاد شده و نمونه ای از اين نوع جوش ،آورده شده است :

 

 

نوع پخ ايجاد شده بر طبق استاندارد ASTM B16.25

 

 

همانطوري­که بيان شد در هنگام جوشکاری لوله­ها و اتصالات ابتدا دو لوله در امتداد هم قرار می­گيرند, سپس بوسيله جوش­های موقت دو لوله در حالت هم محوری، ثابت می­شوند که به اين عمليات اصطلاحاً FITUP گفته می­شود. پس از انجام جوشکاری اصلی, جوش­های موقت از لوله جدا می­گردند. شکل زير نمونه ای از FITUP را نمايش می­دهد.

 

روش­های جوشکاری و تعداد لايه­های جوش, که اصطلاحاً « پاس­جوش» ناميده می­شود, بسته به نوع فلز و شرايط کاری آن, در مدارک مخصوصی توضيح داده می­شود.

 

 

اتصال SOCKET WELD :

 

در اين نوع اتصال يکی از لوله­ها در داخل اتصالات ديگر قرار گرفته و دور تا دور آن با فلز جوش پر می­شود. در اين نوع اتصال انتهای لوله­ها صاف ساخته می­شود. در زير شکلی از اين نوع اتصال آمده است :

 

 

 

کلیه حقوق این سایت متعلق به شرکت فن آوران آریا محور (فامکو) میباشد و هر گونه کپی برداری یا فریم سازی از مطالب این سایت پیگرد قانونی دارد